اخبار و مطالب علمی

نوزادان نارس (با تولد پیش از هفته ۳۷ بارداری) گروه حساسی هستند که به مراقبت های ویژه نیاز دارند. یکی از مشکلات شایع در این نوزادان، «زردی یا هیپربیلی‌روبینمی» است که می‌تواند منجر به آسیب عصبی جدی شود. آزمایش‌های منظم مانند تست بیلی‌روبین و سایر آزمایش‌های خون می‌تواند نقش مهمی در شناسایی زودهنگام مشکلات و پیشگیری از عوارض خطرناک داشته باشد.
چرا نوزادان نارس بیشتر در معرض زردی قرار دارند؟
کبد نارس آنزیم‌های کافی برای کونژوگه ‌سازی بیلی‌روبین ندارد، بنابراین بیلی‌روبین غیرمستقیم در خون تجمع می‌یابد و از آنجا که سد خونی‑مغزی در نوزادان نارس کامل نشده است، بنابراین بیلی‌روبین آزاد (unbound) راحت‌تر به مغز نفوذ می‌کند.
همچنین نارس‌ها ممکن است دچار همولیز بیشتر گلبول‌های قرمز باشند که منجر به تولید بیشتر بیلی‌روبین و درنهایت زردی می‌شود.
بیماری‌های همراه مثل عفونت (باکتریمی) یا نارسایی سیستم‌های دیگر، ریسک زردی عصبی را افزوده و سطح بیلی‌روبین اوج‌گیری می‌کند.
اهمیت تست بیلی‌روبین
آزمایش بیلی‌روبین (Bilirubin Test) یکی از آزمایش‌های خون است که به‌منظور اندازه‌گیری میزان بیلی‌روبین در خون انجام می‌شود. بیلی‌روبین ماده‌ای زردرنگ است که در اثر تجزیه گلبول‌های قرمز قدیمی تولید می‌شود. این ماده پس از پردازش در کبد، از طریق صفرا به روده منتقل شده و از بدن دفع می‌شود. سطح بیلی‌روبین می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد کبد، انسداد صفراوی یا وجود برخی بیماری‌های خونی ارائه دهد زردی در نوزادان یکی از رایج‌ترین دلایل افزایش بیلی‌روبین است. این حالت معمولاً ناشی از عملکرد ناقص کبد نوزاد در دفع بیلی‌روبین است.
بیلی‌روبین محصول جانبی تجزیه هموگلوبین (پروتئین موجود در گلبول‌های قرمز) است. این فرآیند به طور طبیعی در طحال و کبد رخ می‌دهد. پس از تولید، بیلی‌روبین به دو شکل در بدن وجود دارد:
۱. بیلی‌روبین غیرمستقیم (Unconjugated)
محلول در چربی است و به راحتی در آب حل نمی‌شود. از تجزیه گلبول‌های قرمز به وجود می‌آید و برای پردازش به کبد منتقل می‌شود.
۲. بیلی‌روبین مستقیم (Conjugated)
محلول در آب است و توسط کبد پردازش شده و از طریق صفرا دفع می‌شود.
سطح بالای بیلی‌روبین در نوزادان می‌تواند منجر به انسفالوپاتی بیلی‌روبینی (Bilirubin Encephalopathy) و در موارد شدید «کرنیکتروس» شود.
در نوزادان نارس، حتی سطوحی که در نوزادان کامل ممکن است بی‌خطر باشد، می‌تواند برای آنها مضر باشد.
مطالعات نشان داده‌اند که نسبت بیلی‌روبین به آلبومین، همراه با سطح آلبومین، می‌تواند پیش‌بینی کننده ریسک آسیب عصبی باشد.
پزشک ممکن است برای درمان زردی نوزادان راهکارهای زیر را تجویز یا توصیه کند:
فوتوتراپی (نوردرمانی): بیلی‌روبین غیرمستقیم را به شکلی تبدیل می‌کند که بتواند از بدن دفع شود. تغذیه مناسب: تغذیه منظم نوزاد با شیر می‌تواند به دفع بیلی‌روبین کمک کند. تعویض خون: در موارد شدید، ممکن است نیاز به تعویض خون باشد.
سایر آزمایش‌های حیاتی برای نوزادان نارس
نوزادان نارس فقط به تست بیلی‌روبین نیاز ندارند؛ مجموعه‌ای از آزمایش‌های دیگر نیز برای پایش وضعیت سلامت آنها بسیار مهم است:
CBC (شمارش کامل سلول‌های خونی): برای شناسایی کم‌خونی، تعداد پلاکت و عفونت اولیه.
CRP / Procalcitonin : ریسک سپسیس را بررسی می‌کند، چون عفونت در نوزاد نارس می‌تواند علائم کلاسیک نداشته باشد.
قند خون (Blood Glucose): نوزادان نارس در معرض هیپوگلیسمی هستند که اگر تشخیص داده نشود می‌تواند به مغز آسیب برساند.
الکترولیت‌ها (Na, K, Ca, Mg) : عملکرد کلیه و وضعیت متابولیک را بررسی می کنند.
تست عملکرد کبد: (ALT, AST) برای ارزیابی توان کبد در پردازش بیلی‌روبین و سایر متابولیت‌ها.
تست عملکرد کلیه BUN) و کراتینین): برای پایش فیلتراسیون کلیه.
گازهای خون (ABG) : به خصوص در نوزادی که نیاز به ونتیلاتور دارد، برای پایش وضعیت تنفسی.
غربالگری تیروئید TSH) و (T4 کم‌کاری تیروئید مادرزادی را تشخیص می‌دهد که می‌تواند رشد مغزی را تحت تأثیر قرار دهد.